ગુરુગ્રામની મેદાંતા હોસ્પિટલમાં SSI Mantra સર્જિકલ રોબોટિક સિસ્ટમની મદદથી ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ
નવી દિલ્હી | ૧૮ નવેમ્બર ૨૦૨૬ | ભારતે રોબોટિક હૃદય સર્જરીના ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક સ્તરે એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. ગુરુગ્રામ સ્થિત મેદાંતા હોસ્પિટલમાં સ્વદેશી SSI Mantra સર્જિકલ રોબોટિક સિસ્ટમની મદદથી વિશ્વની પ્રથમ ડ્યુઅલ-કન્સોલ અને પાંચ રોબોટિક આર્મ ધરાવતી બીટિંગ-હાર્ટ ટોટલી એન્ડોસ્કોપિક કોરોનરી આર્ટરી બાયપાસ (TECAB) સર્જરી સફળતાપૂર્વક કરવામાં આવી. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન દર્દીનું હૃદય સતત ધબકતું રહ્યું અને સર્જરી માટે હાર્ટ-લંગ મશીનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નહોતો.
આ ઐતિહાસિક સર્જરી મેદાંતા, ગુરુગ્રામના રોબોટિક અને મિનિમલી ઇન્વેસિવ કાર્ડિયાક સર્જન ડૉ. નિતિન કુમાર રાજપૂત અને મણિપાલ હોસ્પિટલ, જયપુરના ચીફ કાર્ડિયાક સર્જન ડૉ. લલિત મલિક દ્વારા સંયુક્ત રીતે કરવામાં આવી. આ સમગ્ર પ્રક્રિયાનું નિરીક્ષણ રોબોટિક સર્જરીના ક્ષેત્રમાં અગ્રણી માનવામાં આવતા ડૉ. સુધીર પી. શ્રીવાસ્તવ, સ્થાપક, ચેરમેન અને સીઈઓ, SS Innovations International દ્વારા કરવામાં આવ્યું.
આ સર્જરીની સૌથી મોટી વિશેષતા SSI Mantra સિસ્ટમના બે અલગ-અલગ સર્જન કન્સોલ અને પાંચ રોબોટિક આર્મનો એકસાથે કરવામાં આવેલો ઉપયોગ હતો. આ ડ્યુઅલ-કન્સોલ વ્યવસ્થામાં બંને સર્જન એક જ સમયે અલગ-અલગ કન્સોલ પરથી રોબોટિક આર્મને નિયંત્રિત કરીને પરસ્પર સંકલન સાથે સર્જરી કરી શક્યા. આ ઉપરાંત, હાર્ટ સ્ટેબિલાઇઝેશન સિસ્ટમની મદદથી ધબકતા હૃદયના તે ભાગને સ્થિર રાખવામાં આવ્યો, જ્યાં બાયપાસ પ્રક્રિયા કરવાની હતી.
TECAB એટલે કે ટોટલી એન્ડોસ્કોપિક કોરોનરી આર્ટરી બાયપાસ હૃદયની બાયપાસ સર્જરી કરવાની અત્યંત જટિલ અને અદ્યતન પદ્ધતિ છે. પરંપરાગત બાયપાસ સર્જરીથી વિપરીત, આ પદ્ધતિમાં છાતી ખોલવાને બદલે નાના ચીરા દ્વારા સર્જરી કરવામાં આવે છે. આ ટેક્નોલોજીની મદદથી સર્જન રોબોટિક સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને અત્યંત સૂક્ષ્મ અને ચોકસાઈભરી હલનચલન કરી શકે છે. બીજી તરફ, બીટિંગ-હાર્ટ ટેક્નોલોજી હેઠળ દર્દીનું હૃદય સામાન્ય રીતે ધબકતું રહે છે અને હાર્ટ-લંગ મશીનની જરૂર પડતી નથી.
પાંચ રોબોટિક આર્મ અને ડ્યુઅલ-કન્સોલ ટેક્નોલોજીનું સંયોજન સર્જરી દરમિયાન બંને સર્જન વચ્ચે વધુ સારો સંકલન, નિયંત્રણ અને ચોકસાઈ શક્ય બનાવે છે. આ વ્યવસ્થા જટિલ સર્જિકલ પ્રક્રિયાઓમાં બીજા સર્જનની સક્રિય ભાગીદારી અને વ્યવહારુ તાલીમ માટે નવી તકો પણ ઉપલબ્ધ કરાવે છે. ડ્યુઅલ-કન્સોલ ટેક્નોલોજીની મદદથી બીજો સર્જન વાસ્તવિક સર્જિકલ પ્રક્રિયામાં ભાગ લઈને અનુભવ અને કુશળતા વિકસાવી શકે છે.
આ પ્રક્રિયા બાદ દર્દીના 15 દિવસના સ્વાસ્થ્ય સુધારાની પ્રગતિ પણ આ સિદ્ધિનું એક મહત્વપૂર્ણ પાસું રહી છે. આ અનુભવ રોબોટિક અને મિનિમલી ઇન્વેસિવ હૃદય સર્જરીના સંભવિત લાભો તેમજ દર્દીઓના સારવારના અનુભવને વધુ સારો બનાવવામાં અદ્યતન ટેક્નોલોજીની ભૂમિકાને ઉજાગર કરે છે.
ડૉ. નરેશ ત્રેહાન, ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર, મેદાંતાએ જણાવ્યું હતું કે, “આ સિદ્ધિ નવીનતા, સર્જિકલ શ્રેષ્ઠતા અને આધુનિક ટેક્નોલોજીના માધ્યમથી હૃદયરોગની સારવારને આગળ વધારવાની મેદાંતાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે. આટલી જટિલ બીટિંગ-હાર્ટ TECAB સર્જરી સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થવી એ વાતનો પુરાવો છે કે રોબોટિક સર્જરી કેવી રીતે દર્દીઓ માટે અદ્યતન હૃદય સારવારને ઓછી ઇન્વેસિવ બનાવવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. આ અમારી સમગ્ર મેડિકલ ટીમ માટે ગૌરવની ક્ષણ છે અને ભારતમાં હૃદય સર્જરીના ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.”
ડૉ. સુધીર પી. શ્રીવાસ્તવ, સ્થાપક, ચેરમેન અને સીઈઓ, SS Innovations International, Inc.એ જણાવ્યું હતું કે, “’મેક ઇન ઇન્ડિયા, ફોર ધ વર્લ્ડ’ના અમારા વિઝનને અનુરૂપ આ ઐતિહાસિક સર્જરી SSI Mantra સર્જિકલ રોબોટિક સિસ્ટમની અદ્યતન ક્ષમતાઓ દર્શાવે છે. બીટિંગ-હાર્ટ TECAB જેવી જટિલ પ્રક્રિયામાં ડ્યુઅલ-કન્સોલ કંટ્રોલ અને પાંચ રોબોટિક આર્મનો સફળ ઉપયોગ ભારતીય સર્જિકલ રોબોટિક્સ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ છે. અમારો ઉદ્દેશ વિશ્વસ્તરીય રોબોટિક સર્જરીને વધુ સુલભ અને પરવડે તેવી બનાવવાનો છે. આ સિદ્ધિ અમને તે લક્ષ્યની વધુ નજીક લઈ જાય છે.”
ડૉ. નિતિન કુમાર રાજપૂત, રોબોટિક અને મિનિમલી ઇન્વેસિવ કાર્ડિયાક સર્જન, મેદાંતા, ગુરુગ્રામએ જણાવ્યું હતું કે, “પાંચ રોબોટિક આર્મ અને બે કંટ્રોલ કન્સોલની મદદથી આટલી જટિલ બીટિંગ-હાર્ટ બાયપાસ સર્જરી કરવા માટે અત્યંત ચોકસાઈ, સંકલન અને બંને સર્જન વચ્ચે ઉત્તમ તાલમેલ જરૂરી છે. આ ટેક્નોલોજીએ અમને સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમિયાન એકસાથે અને સંકલિત રીતે કામ કરવા સક્ષમ બનાવ્યા. સર્જરી બાદ દર્દીની રિકવરી ઉત્સાહજનક રહી છે, જે હૃદયની સારવારમાં મિનિમલી ઇન્વેસિવ ટેક્નોલોજીની સંભાવનાઓ દર્શાવે છે.”
ડૉ. લલિત મલિક, ચીફ કાર્ડિયાક સર્જન, મણિપાલ હોસ્પિટલ, જયપુરએ જણાવ્યું હતું કે, “આ પ્રક્રિયા રોબોટિક હૃદય સર્જરીના વિકાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. ડ્યુઅલ-કન્સોલ વ્યવસ્થાએ બંને સર્જનને વધુ સારા સંકલન સાથે સર્જરી કરવા સક્ષમ બનાવ્યા, જ્યારે પાંચ રોબોટિક આર્મની વ્યવસ્થાએ આ જટિલ પ્રક્રિયાની ટેક્નિકલ જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરવામાં મદદ કરી. આવી પ્રગતિ ભવિષ્યમાં મિનિમલી ઇન્વેસિવ હૃદય સર્જરીની સંભાવનાઓનો વિસ્તાર કરી શકે છે અને દર્દીઓના સારવારના અનુભવને વધુ સારો બનાવવામાં યોગદાન આપી શકે છે.”
આ સિદ્ધિ અદ્યતન મેડિકલ ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રમાં ભારતની વધતી ક્ષમતાઓને પણ દર્શાવે છે. SS Innovations દ્વારા ભારતમાં વિકસાવવામાં આવેલી SSI Mantra સર્જિકલ રોબોટિક સિસ્ટમ ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા, ફોર ધ વર્લ્ડ’ની વિચારધારાને સાકાર કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ છે. આ ટેક્નોલોજીની મદદથી જટિલ હૃદય સર્જિકલ પ્રક્રિયાઓ પાર પાડવી એ માત્ર સ્વદેશી નવીનતાની ક્ષમતા જ દર્શાવતું નથી, પરંતુ વૈશ્વિક આરોગ્યસેવા ક્ષેત્રમાં ભારતીય મેડિકલ ટેક્નોલોજીની વધતી ભૂમિકાને પણ ઉજાગર કરે છે.
== સમાપ્ત ==
