અમદાવાદ, ગુજરાત | ૧૬ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ | અમદાવાદની જે.એલ. હાઈસ્કૂલના વાઇબ્રન્ટ હોલમાં એક શાંત સવારે, કિશોરોથી ભરેલો ઓરડો ચમકતી પ્રોજેક્શન સ્ક્રીન તરફ આગળ નમીને પોતાની નજરો પોતાના જ શહેરના નકશા પર ટાપી રહ્યો હતો. સમુદ્રો અને સમયના તફાવતોને પાર કરીને, ન્યૂ જર્સીની ધ પિંગ્રી સ્કૂલની હાઈસ્કૂલની વિદ્યાર્થીની અને ગ્લોબલ ક્લાઈમેટ ઈનિશિયેટિવ ‘Avoid3’ ની સ્થાપક આશના શાહ તેમની સાથે સીધો સંવાદ કરી રહી હતી. આ પાઠ્યપુસ્તકના વાતાવરણીય રસાયણશાસ્ત્ર પરનું કોઈ ભાષણ નહોતું, કે ન તો દૂરના વૈશ્વિક શિખર સંમેલનોનો કોઈ પડઘો હતો. આ એવા સમકક્ષ સાથીઓ વચ્ચેનો એક હૃદયસ્પર્શી અને અત્યંત જરૂરી સંવાદ હતો, જેઓ સમજે છે કે તેઓ જે હવામાં શ્વાસ લે છે તેનાથી જ એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે.
આશના શાહે ચાર વર્ષ પહેલાં એક ભયાનક વાસ્તવિકતાનો સામનો કરવા માટે ‘Avoid3’ ની સ્થાપના કરી હતી: વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ મુજબ, આપણી પૃથ્વી તાપમાનમાં ૩°C ના વધારા તરફ ઝડપથી વધી રહી છે. અમદાવાદમાં બેઠેલા વિદ્યાર્થીઓ માટે શાહે સ્પષ્ટ કર્યું કે, આ જેનેવામાં બેઠેલા વૈજ્ઞાનિકો માટે ચર્ચા કરવાનો કોઈ કાલ્પનિક કે અમૂર્ત આંકડો નથી. આ એક એવો વળાંક દર્શાવે છે જ્યાં માનવતા પોતાના આબોહવાના ભવિષ્ય પરથી નિયંત્રણ ગુમાવવાનું જોખમ ઉઠાવી રહી છે. આશનાએ આ વૈશ્વિક સંકટને સ્થાનિક સુંદરતા અને વાસ્તવિકતા સાથે જોડીને સમજાવ્યું કે કેવી રીતે અનિયંત્રિત ગ્લોબલ વોર્મિંગ અમદાવાદની જીવાદોરી સમાન સાબરમતી નદીને દમઘોંટુ દુષ્કાળ અને ફ્લેશ ફ્લડ્સ વચ્ચે ઝૂલતી એક તૂટેલી ચેનલમાં ફેરવી દેશે. તેણીએ તાજેતરમાં નેપાળમાં આવેલા પૂરોની હૃદયદ્રાવક હોનારતનો ઉલ્લેખ કર્યો—જ્યાં ૨૪૦ થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા અને હજારો ઘરો જમીનદોસ્ત થઈ ગયા—અને વિદ્યાર્થીઓને વિનંતી કરી કે તેઓ આબોહવા સામે રક્ષણ મેળવવાની ક્ષમતા ને માત્ર ટેકનિકલ એન્જિનિયરિંગ તરીકે ન જુએ, પરંતુ ‘સ્પોન્જ-સિટી’ ડિઝાઇન્સ અને પૂર્વ ચેતવણી નેટવર્ક્સ દ્વારા માનવ જીવનનું રક્ષણ કરવાની એક નૈતિક ફરજ તરીકે જુએ.
છતાં, ગંભીર વાસ્તવિકતાઓ વચ્ચે પણ વર્ગખંડનું વાતાવરણ ચિંતામાંથી બદલાઈને સશક્તિકરણ તરફ વળ્યું. શાહે કોઈ શૈક્ષણિક નિષ્ણાત કે અધિકારી તરીકે નહીં, પરંતુ આ પેઢીના સંઘર્ષમાં એક સહયાત્રી તરીકે વાત કરી. તેણીએ ‘સિટિઝન્સ ક્લાઈમેટ લોબી’ દ્વારા કોંગ્રેસનલ હોલ્સ માં પહોંચવાના પોતાના અનુભવો અને કોર્પોરેટ સિસ્ટમ્સ કેવી રીતે પર્યાવરણીય હોનારતો સર્જે છે તેના સંશોધનની સફર શેર કરી. જ્યારે તેણીએ અમદાવાદના આત્યંતિક શહેરી ગરમી અને ચોમાસાની સંવેદનશીલતાની સરખામણી કેલિફોર્નિયાના આકાશને રૂંધી નાખતા દવાનળ ના ધુમાડા સાથે કરી, ત્યારે ભૌગોલિક સીમાઓ ઓગળતી લાગી. વિદ્યાર્થીઓને સમજાયું કે ઉત્તર અમેરિકા હોય કે દક્ષિણ એશિયા, તેમની પેઢી એક સરખા જ નાજુક અને જોખમી ભવિષ્યનો સામનો કરી રહી છે.
સત્ર પૂર્ણતા તરફ જઈ રહ્યું હતું ત્યારે પાણી સંરક્ષણ, રિન્યુએબલ એનર્જી પોલિસીસ અને યુવા નેતૃત્વ પર એક જીવંત ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ. શાહે વિદ્યાર્થીઓને યાદ અપાવ્યું કે તેઓ નિર્ણાયક પેઢી છે—જેમના હાથમાં પરિવર્તન ન થઈ શકે તેવા ભયાનક મોડ પર પહોંચતા પહેલાં પૃથ્વીને બચાવવાની ક્ષમતા અને તક રહેલી છે. ઓડિટોરિયમમાંથી બહાર નીકળતી વખતે, જે.એલ. હાઈસ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓ માત્ર નોંધ જ નહીં, પરંતુ એક શાંત પણ મજબૂત સંકલ્પ સાથે લઈ ગયા—એ જ્ઞાન સાથે કે પોતાના શહેરનું રક્ષણ કરવાની શરૂઆત આવતીકાલના રક્ષક બનીને એકસાથે ઊભા રહેવાથી થાય છે.
== સમાપ્ત ==
