- ગિફ્ટ સિટી ભારતની દરિયાઈ નાણાકીય મહત્વાકાંક્ષાઓ માટે સક્ષમ પ્લેટફોર્મ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે
- સોનોવાલે ગિફ્ટ સિટી (GIFT City) સ્થિત IFSC ખાતે ‘ઇન્ડિયા શિપ લીઝિંગ એન્ડ ફાઇનાન્સિંગ સમિટ’ને સંબોધિત કરી.
ગાંધીનગર | 10 સપ્ટેમ્બર 2026 | આજે ગાંધીનગરના ગિફ્ટ સિટી ક્લબ ખાતે, મિનિસ્ટ્રી ઓફ પોર્ટ્સ, શિપિંગ એન્ડ વોટરવેઝ (MoPSW) ના સહયોગથી ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસીસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી (IFSCA) દ્વારા આયોજિત ‘ઇન્ડિયા શિપ લીઝિંગ એન્ડ ફાઇનાન્સિંગ સમિટ’માં કેન્દ્રીય પોર્ટ્સ, શિપિંગ અને વોટરવેઝ મંત્રી સર્વાનંદ સોનોવાલ મુખ્ય અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
આ સમિટમાં નીતિ નિર્માતાઓ, જહાજ માલિકો, ભાડે આપનારાઓ, ચાર્ટરર્સ, ફાઇનાન્સર્સ અને દરિયાઈ હિસ્સેદારોને એક વ્યાપક જહાજ માલિકી, ભાડાપટ્ટા અને ધિરાણ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાના ભારતના પ્રયાસ પર ચર્ચા કરવા માટે એકસાથે લાવવામાં આવ્યા હતા, જેમાં GIFT સિટી આ મહત્વાકાંક્ષાને સક્ષમ બનાવતું પ્લેટફોર્મ તરીકે સ્થાન ધરાવે છે. મંત્રીએ MoPSW ના નેજા હેઠળ ગુજરાતની ગણપત યુનિવર્સિટી ખાતે યોજાનારી રાષ્ટ્રીય દરિયાઈ રમતો 2027 ના બ્રોશરનું પણ અનાવરણ કર્યું.
સભાને સંબોધતા સોનોવાલે ભારતની સમુદ્રી વિરાસતનો ઉલ્લેખ કર્યો અને તેને સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિ તથા ગુજરાતના પ્રાચીન બંદર લોથલ સાથે સાંકળી. સોનોવાલે કહ્યું, “આ સભા ભારતને — અને ખાસ કરીને ગિફ્ટ સિટી (GIFT City) ને — એક વ્યાપક સમુદ્રી મૂલ્ય શૃંખલા ઇકોસિસ્ટમ (જેમાં જહાજનું લીઝિંગ, માલિકી, ધિરાણ, વીમો, બ્રોકરેજ અને અન્ય આનુષંગિક સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે) માટે વૈશ્વિક સમુદ્રી કેન્દ્ર તરીકે સ્થાપિત કરવાની આપણી સામૂહિક યાત્રામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે.”
મંત્રીએ ભારતના વધતા કાફલાના પદચિહ્નો તરફ ધ્યાન દોર્યું, જેમાં 38 જહાજ પટાવાળાઓ હવે નોંધાયેલા છે અને સામૂહિક રીતે 43 જહાજો લીઝ પર લઈ રહ્યા છે, કુલ ભાડાની ક્ષમતા 2.99 મિલિયન ડીડબ્લ્યુટીને પાર કરી છે, જેમાંથી 24 જહાજો હવે ભારતીય ધ્વજ લહેરાવે છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે 41 સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય બેંકોએ IFSC માં સ્થાપના કરી છે, જે શિપ લીઝિંગ એન્ટિટી માટે લગભગ USD 60.1 મિલિયનનું ભંડોળ વિસ્તરે છે, શિપમાલિકો અને ઓપરેટરો માટે આ ઇકોસિસ્ટમને વધુ મજબૂત કરવા માટે GIFT સિટીમાં DGMA ની પ્રથમ પ્રાદેશિક ઓફિસ ખોલવામાં આવી છે.
સોનોવાલે ભારતીય શિપિંગને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરવા સક્ષમ બનાવતા મુખ્ય સુધારાઓની રૂપરેખા આપી, જેમાં ચાર્ટર પર વિદેશી જહાજો માટે કોસ્ટલ શિપિંગ એક્ટ, 2025 હેઠળ લાઇસન્સિંગ આવશ્યકતાઓમાંથી મુક્તિ અને GIFT IFSC-આધારિત શિપિંગ કંપનીઓને વિદેશી ધ્વજવાળા જહાજો રાખવાની પરવાનગીનો સમાવેશ થાય છે. બાદમાં, સોનોવાલે કહ્યું, “વધુ મૂળભૂત રીતે, તે આપણા કાફલાની ગણતરી કેવી રીતે કરીએ છીએ તેમાં પરિવર્તન દર્શાવે છે – આપણો ધ્વજ લહેરાવતા ટનેજથી આપણે જે ટનેજ ધરાવીએ છીએ અને નિયંત્રિત કરીએ છીએ તેના સુધી. પીએમ નરેન્દ્ર મોદીજીના ગતિશીલ નેતૃત્વએ ગિફ્ટ સિટીને વિચારથી ફળદાયી બનાવ્યું છે, અને તે હવે ભારતના દરિયાઈ વિકાસના આગામી લહેર માટે લોન્ચપેડ બનવા માટે તૈયાર છે.”
કેન્દ્રીય મંત્રીએ આ ક્ષેત્ર માટે મોદી સરકારની નાણાકીય પ્રતિબદ્ધતાઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં રુ.25,000 કરોડનો ‘મેરીટાઇમ ડેવલપમેન્ટ ફંડ’ (જેનાથી 20230 સુધીમાં 1.5 લાખ કરોડ સુધીનું રોકાણ આકર્ષવાની અપેક્ષા છે) અને રુ 24,736 કરોડની સુધારેલી ફાળવણી સાથે 2036 સુધી લંબાવવામાં આવેલી ‘શિપબિલ્ડિંગ ફાઇનાન્શિયલ આસિસ્ટન્સ સ્કીમ’ (SBFAS) 2.0નો સમાવેશ થાય છે — આ બંનેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતીય શિપયાર્ડ્સ અને જહાજની માલિકીને મજબૂત બનાવવાનો છે.
કેન્દ્રીય મંત્રીએ આ ગતિ માટે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનને શ્રેય આપ્યો હતો. તેમણે ‘મેરીટાઇમ ઇન્ડિયા વિઝન (MIV) 2030’ અને ‘મેરીટાઇમ અમૃત કાલ વિઝન (MAKV) 2047’નો ઉલ્લેખ કરતા તેને ભારતનો જહાજોનો કાફલો વિસ્તારવા, બંદરોની ક્ષમતા અને દરિયાકાંઠાના જહાજ-પરિવહનને વેગ આપવા તેમજ ભારતને વિશ્વના ટોચના પાંચ જહાજ નિર્માણ કરતા દેશોમાં સ્થાન અપાવવા માટેના રોડમેપ ગણાવ્યા હતા. તેમણે વિશ્વના સૌથી મોટા જહાજ રિસાયક્લિંગ (ભંગારમાંથી પુનઃઉપયોગ) રાષ્ટ્ર તરીકે ભારતના ઉદયનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં વૈશ્વિક ટોનેજમાં ભારતનો હિસ્સો વર્ષ 2024ના 30.1% થી વધીને 2025માં 35.4% થયો છે.
વિજય કુમાર, સેક્રેટરી, MoPSW; કે. રાજારામન, અધ્યક્ષ, IFSCA; અને ગુજરાત સરકારના બંદરો અને વાહનવ્યવહારના અગ્ર સચિવ હરીત શુક્લા પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
== સમાપ્ત ==
